روایت دکتر ایزدهی از دلایل مشروعیت قیام امام حسین(ع)؛

تاریخ:شنبه 4 دی 1389-10:53 ق.ظ

چاپ در روزنامه قدس، شنبه چهارم دی ماه 1389

حادثه ای که در دهم محرم الحرام سال 61 هجری قمری در سرزمین کربلا به وقوع پیوست، موجب تأثیرات عمیقی در زمان خود و همین طور تا عصر حاضر بین فرقه های مختلف اسلامی شده و نظرات مختلفی نیز پیرامون آن بیان شده است. برخی، شهدای این حادثه و سالارشان امام حسین(ع) را در این ماجرا ستوده بلکه این عمل را الگوی رفتاری خویش قرار داده اند و عده ای خلاف این دیدگاه را داشته اند.

برخی دیگر طریقه میانه ای را پیمودند که براساس آن، گرچه امام حسین(ع) و یارانش در این قیام صاحب حق نبودند، اما چنین برخوردی و به شهادت رساندن اهل بیت پیامبر(ص) با وضعی فجیع نیز سزاوار آنها نبود و شایسته بود که با آنها برخورد مسالمت آمیزی می شد.

با توجه به اهمیت موضوع و لزوم پاسخگویی به شبهات پیرامون موضوعات دینی و اسلامی بخصوص در باب حادثه عظیم عاشورا بر آن شدیم تا در این خصوص با حجة الاسلام دکتر سید سجاد ایزدهی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، گفتگو کنیم.

آموزه های وحیانی منبع مشروعیت قیام حسینی

حجة الاسلام دکتر ایزدهی، استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در پاسخ به اولین پرسش ما که منابع مشروعیت قیام حسینی چیست، می گوید: معتقدان مشروعیت قیام حسینی، یگانه منبعی را که برای بازخوانی مشروعیت و تعیین ملاکهای حکومت مشروع در نظر می گیرند، آموزه های وحیانی و دینی است و بر این اساس، حقانیت این قیام نه بواسطه سنتهای حاکم و یا قرارداد اجتماعی، بلکه حق حاکمیت ایشان از یکسو و حقانیت قیام نیز از طرف دیگر به کلام و امر پیامبر منسوب شده است. چنانچه امام حسین(ع) قیام خویش را به امر خداوند و پیامبر نسبت داده و حرکت خویش را امتثال اوامر ایشان می دانند.

وی سپس به مشروعیت اعطایی اشاره کرده و می افزاید: شیعه اعتقاد دارد که ائمه معصومین همانند پیامبر(ص) حقانیت در امر حکومت دارند و این حقانیت را در طول حق حاکمیت الهی و بواسطه وحی و کلام خداوندی می دانند.

ایزدهی سپس در مورد مشروعیت ذاتی نیز می گوید: گرچه شیعه، مشروعیت حکومتی اهل بیت و بالاخص امام حسین(ع) را از جانب خداوند می داند و در این قضیه، نظری نیز به سایر مبانی مشروعیت ندارد، اما بر فرض اگر قائل به این نوع از مشروعیت هم بشویم، می توان از کلمات امام حسین(ع) نسبت به اوصاف و کمالات خویش و همین طور کلمات سایر ائمه نسبت به ایشان مشروعیت ذاتی ایشان در امر حکومت را که ریشه در اوصاف کمالیه ایشان دارد، برداشت نماییم.
وی به مشروعیت کارکردی اشاره کرده و می گوید: این نوع از مشروعیت، به حقانیت شخص در امر حکومت توجه ندارد، بلکه حاکم به هر طریقی که حکومت را بدست بیاورد، اگر در روند اداره جامعه براساس دو نوع نظریه مشروعیت کارکردی در صدد ایجاد عدالت بوده و سعی در احیای ارزشها در جامعه بنماید این موجب کسب مشروعیت حاکم و حکومت می شود.

به گفته عضو شورای علمی گروه فقه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، گرچه مشروعیت امام حسین(ع) در عرصه حکومت و قیام، به وحی الهی و انتصاب از آن جانب مستند است،اما اگر بخواهیم براساس این دو نظریه کارکردی هم به قیام امام حسین(ع) بنگریم، آن را مشروع خواهیم یافت، زیرا حضرت در مواضع متعددی، اساس قیام خود را ایجاد قسط و عدل بیان نموده اند.

ملاکهای مشروعیت قیام حسینی

حجة الاسلام دکتر ایزدهی در پاسخ به این پرسش ما که ملاکهای مشروعیت قیام حسینی چیست، پاسخ می دهد: شیعه، مشروعیت حکومت و قیام امام حسین(ع) را به این صورت تبیین می نماید که ایشان در این مشروعیت همچون سایر ائمه، حائز دو ملاک عمده حقانیت و قانونیت بوده و بنابراین ما در تبیین مشروعیت قیام حسینی، دو رکن و ملاک عمده حقانیت و قانونیت را باید مورد توجه قرار دهیم.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در تشریح ملاک حقانیت امام حسین(ع) بیان می کند: آنچه مسلم است، امام حسین(ع) در موارد بسیاری، خود را نسبت به امر حکومت صاحب حق دانسته است.

وی سپس در پاسخ به این سؤال که امام حسین(ع) چه ملاکهایی را برای حقانیت خویش برشمرده و شایستگی خود در امر حکومت را به آنها مستند می سازد، اظهار می دارد: امام ملاکهای متعدد و متفاوتی را در این باب بیان می دارد که می توان آنها را در دو دسته مورد بررسی قرار داد. اول، ملاک قرابت و نزدیکی با پیامبر(ص) است. چنانکه در حدیثی فرمودند: ما به خاطر نزدیکی به رسول خدا شایسته تر به امر حکومت هستیم. وی سپس به دومین ملاکی که امام حسین(ع) برای حقانیت خود بر شمرده است اشاره می کند: فضائل و اوصاف کمال، ملاک دیگری برحقانیت امام است. امام حسین(ع) در مواردی نیز فضائل و اوصاف کمالیه خود را برشمرده و آنها را ملاک شایستگی و حقانیت خویش بر می شمارد. چنان که در جایی می فرماید: ما ... معدن رسالت و محل آمد و شد فرشتگانیم. همه نیکی ها از ما سرچشمه می گیرد و همه کارها به ما ختم می شود و یزید مردی فاسد و شرابخوار است که به ناحق خون می ریزد و اشاعه دهنده فساد است. ما نظاره می کنیم و شما نیز نظاره خواهید کرد که کدام یک از ما به خلافت و بیعت سزاوارتر است.
حجة الاسلام ایزدهی به ملاک قانونیت که یکی دیگر از ارکان عمده مشروعیت محسوب می شود، اشاره کرده و در تشریح آن می گوید: این ملاک بدان معناست که منصب حکومت از جانب کسی که صلاحیت اعطاء داشته باشد، به فردی تفویض و واگذار شود، چنانکه پیامبر(ص)، امیرالمؤمنین علی(ع) را در غدیر خم از جانب خداوند به ولایت بر مردم نصب فرمود. در ارتباط با مقام امام حسین(ع) بلکه سایر ائمه باید گفت، اینان چنانکه از حقانیت در این امر برخوردارند، از جانب خداوند نیز به امر حکومت بر مردم گمارده شده و امام و رهبر امت خوانده شده اند.
نقش بیعت و دعوت کوفیان در مشروعیت قیام حسینی

دکتر ایزدهی در پاسخ به این پرسش که نقش بیعت و دعوت کوفیان در مشروعیت قیام حسینی را چگونه می توان ارزیابی کرد، می گوید: تحقق یک نظام حکومتی مستلزم دو رکن اساسی است که عبارتند از: حاکم و مردم و به عبارت دیگر اوامر حکومت و امتثال مردم. و اگر یکی از این دو رکن به هر علتی ایجاد نشود، هیچ نظام و حکومتی شکل نخواهد گرفت و حتی اگر در وهله ای از زمان ایجاد شود، ادامه نخواهد یافت. زیرا اگر مردم بر این نکته توافق نمایند که اوامر حکومت را گردن ننهند، عملاً جز نامی از حکومت چیزی را به همراه نخواهد داشت. بنابراین نقش مردم در تحقق یک حکومت انکارناپذیر است. بر این اساس اهل بیت، که مشروعیت حکومتی آنها، ثابت و مسلم است، برای اعمال حاکمیت خویش و تحقق خارجی آن نیازمند اقبال و پذیرش مردمی هستند؛ زیرا حکومتها هرچند متصدیان آن از برترین افراد باشند، تا وقتی در مرحله عمل مورد پذیرش توده مردم قرار نگیرند، هرگز تأسیس نشده و صورت تحقق خارجی به خود نخواهند گرفت.
وی ادامه می دهد: امام حسین(ع) هم که مشروعیت حکومتی خویش را قطعی می دانست، چون خود را با نامه ها و اعلان وفاداری های مختلف از سوی مردم مواجه می دید و زمینه اعمال حاکمیت خود را به صورت ظاهر فراهم می دید، در صدد برآمد به مدد اقبال مردمی و وجود یاوران متعدد در سایه تشکیل حکومت به احیای ارزشهای فراموش شده اسلامی پرداخته و جامعه اسلامی را به سوی رشد و صلاح هدایت نماید.


مشروعیت بخشی به قیام حسینی

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در پاسخ به پرسش ما که آیا مشروعیت بخشی به قیام حسینی قبل از شهادت ایشان وجود داشته یا خیر؟ می گوید: حاکمان جور پس از ماجرای کربلا در صدد بودند تا این قیام را غیرمشروع و ناموجه جلوه داده و آن را خروج علیه خلیفه وقت قلمداد نمایند و از این طریق راه را بر هر قیام مشابه دیگری ببندند. اما پیش از این ترفندهای سیاسی، پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار از هر سو درصدد مشروع نشان دادن این قیام و نامشروع بودن حاکمان وقت بوده و از شیوه های مختلف این مسأله را در دوره های مختلف به گوش مردم رساندند. در روایات بسیار و متعدد مشاهده می کنیم از آغازین روزهای تولد امام حسین(ع) این مسأله در زبان پیامبر (ص) مطرح بوده و در روایات سایر ائمه ادامه پیدا می کند و از آنجا که روایات این باب بسیار می باشد، بنده در اینجا آن را در دو قسم عمده تقسیم می کنم که عبارت است از: مشروعیت بخشی پیشینی که شامل روایاتی قبل از پیدایش حادثه کربلاست و عمدتاً در لسان پیامبر جاری شده است و مشروعیت بخشی پسینی مشتمل بر روایات اهل بیت بعد از قضیه روز عاشوراست و در هر دو دسته سعی در نمایاندن مشروعیت به امام حسین(ع) در این قیام به وضوح مشاهده می شود.
وی در ادامه تصریح می کند: حضرتِ رسول اکرم ضمن ابراز علاقه بسیار به امام حسین(ع) در مواقع گوناگون مسأله حادثه روز عاشورا را بازگو نموده و در ضمن آن بر مظلومیت ایشان گریسته و بر قاتلان این امام همام لعنت فرستادند و این قضیه را نیز در مواردی به توده مردم بازگو نمودند تا این سخنان در زمان مشروعیت امام را تضمین نموده تا با نقل این روایت توسط راویان حدیث در آن روز سندی بر مشروعیت قیام حسینی در سال 61 هجری باشد.

وی اظهار می دارد: ائمه معصومین در سال های پس از حادثه کربلا به شیوه های مختلف سعی در القای این مطلب به مردم داشتند که امام حسین(ع) در قیام خویش مشروع و صاحب حق بود. و در این قضیه مورد ظلم واقع شده اند، از این رو در برخی روایات گریه و زاری بر آن حضرت را توصیه، زیارت مزار ایشان را دارای فضائل بسیار، تربت قبر شریف آن حضرت را موجب شفای بیماریها و تکریم روز عاشورا را موجب خشنودی و رضایت خداوند دانسته اند. ضمن اینکه اساس مشروعیت امام حسین(ع) را همچون مشروعیت امیرالمؤمنین و پیامبر دانسته و نامشروع بودن یزید را نیز در ردیف عدم مشروعیت معاویه و ابوسفیان بیان نمودند.

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
فاطمه
سه شنبه 5 مهر 1390 02:07 ب.ظ
سلام استفاده كردم
محمدنخی
دوشنبه 18 بهمن 1389 10:13 ب.ظ
سلام.وبلاگ ارزنده ای دارید
اشک آتش
شنبه 11 دی 1389 11:34 ق.ظ
سلام سربلند و پیروز باشید یاعلی
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo



ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو | Buy Website Traffic